نوبهار عالم آرادیر - فضولی

گتیر ساقی قدح کیم نوبهار عالم آرادیر
زمین سبز و هوا جانبخش و گلشن راحت افزادیر
پریشان اولما کیم ، گلبرگ تک حالا بو گلشن ده
نشاط عیش ایچون ، اسباب جمعیت مهیادیر
آچیلدی لاله ، گولدو غنچه ، گلدی عشرت ایامی
زبان حال سبزه ، عشرت ایماسینه گویادیر
گؤر اؤز حالینی هم چکمه غم ماضی و مستقبل
کی حالا موسم گلگشت و دور جام صهبادیر
سحر گلزاره گیر بالله بو موسم لرده کیم هر دم
تماشا قیل گلون دیوانینه کیم ، خوش تماشادیر

حسد دشمن - ملا محمد فضولی

عزیز حق ، حسد دشمنیله اولماز خوار

حسود حیله سی اقبالی ائیله مز ، ادبار

اگرچه گلبنه گاهی خزان دان آفت وار

تدارک ائیله ر اونا عاقبت نسیم شمال

*

حسادت دشمن ، عزیز درگاه حق را خوار و ذلیل نمی کند

حیله حسود ، اقبال آدمی را برنمی گرداند

اگر چه خزان آفت گلستان است

سرانجام نسیم شمال ، سرسبزش می کند

ای معلم - ملا محمد فضولی

ای معلم ، آلت تزویردیر اشراره علم

قیلما اهل ظلمه تعلیم معارف ، زینهار

حیله ایچون علم تعلیمین قیلان مفسدلره

قتل عام ایچون وئره ر جللاده تیغ آبدار

هر نه تزویر ائیله سه اهل جهان ، ائیلر قبول

مکر اهل علم دیر ، اصل فساد روزگار

*

ای معلم علم نزد اشرار ، وسیله ای برای تزویر است

مبادا که بر اهل ستم علم بیاموزی

مفسدین که به هدف حیله و مکر علم می آموزند

تیغ آبدار را به هدف قتل عام مردم به دست جلاد می دهند

هر ریا و تزویری که اهل دنیا بکند ، می پذیرد

منبع فساد روزگار ، مکر و حیله اهل علم است

خبر وئردین - ملا محمد فضولی

صبا لطف ائتدین اهل درده درمان دان خبر وئردین
تن مجروحه جان دان ، جانه جانان دان خبر وئردین
خزان غم ده گؤردون اضطرابین بلبل زارین
بهار ایامی تک گلبرگ خندان دان خبر وئردین
سؤزونو وحی نازل گر دئسم من هیچ کفر اولماز
جهانی توتموش ایکن کفر ، ایمان دان خبر وئردین
دئدی لر یار عشاقین گلیر جمع ائتمگه کؤنلون
مگر کیم یاره عشتق پریشاندان خبر وئردین ؟
سلیمان مسندین دن دیو گمره رغبتین کسدین
دنیزده خاتم حکم سلیمان دان خبر وئردین
فضولی ، روزگاریم تیره اولدو شام هجراندان
نسیم صبح تک ، خورشید رخشاندان خبر وئردین
*
صبا لطف کردی و به اهل درد از درمان خبر دادی
به تن مجروح از جان و به جان از جانان خبر دادی
اضطراب بلبل زار را در غم خزان دیدی
همچون ایان بهار از گلبرک خندان خبر دادی
اگر خبرت را همانند وحی بنامم هیچ کفر نیست
در حالی که کفر جهان را فراگرفته ، از ایمان خبر دادی
گفتند که یار عشاقان برای بدست آوردن دلها آمده
مگر چه کسی از عشتق پریشان خبر داده؟
از مسند سلیمان دیو گمراه علاقه اش را برید
در دریا از خاتم حکم سلیمان خبر دادی
فضولی ، روزگارم از تیر هجران مثل شام تیره شد
مانند نسیم صبح از خورشید درخشان خبر دادی

منی جاندان اوساندیردی - ملامحمد فضولی

منی جاندان اوساندیردی ، جفادان یار اوسانمازمی؟
فلک لر یاندی آهیم دان ، مرادیم شمعی یانماز می ؟
هامی بیمارینا جانان ، دوای درد ائده ر احسان
نئچون قیلماز منه درمان ، منی بیمار سانمازمی ؟
شب هجران یانار جانیم ، تؤکر قان چشم گریانیم
اویادیر خلقی افغانیم ، قرا بختیم اویانمازمی ؟
گل رخسارینه قارشی ، گؤزومدن قانلی آخار سو
حبیبیم فصل گول دور بو آخارسولار بولانمازمی ؟
غمیم پئنهان توتاردیم من ، دئدیلر یاره قیل روشن
دئسم او بی وفا بیلمم اینانارمی ، اینانمازمی ؟
دئییلدیم من سنه مایل ، سن ائتدین عقلیمی زایل
منه طعن ائیله ین غافیل ، سنی گؤرجه ک اوتانمازمی؟
فضولی رند و شیدادیر ، همیشه خلقه رسوادی
سوروشون کی نه سوودادیر ، بو سوودادان یورولمازمی ؟
.............
یار مرا از جانم بیزار کرد ، از جفا خسته نمی شود ؟
فلک از آه سوزان سوخت ، شمع مرادم نمی سوزد ؟
دلدارم به بیمارانش دارو احسان می کند
چرا درمانم نمی کند ، مگر مرا بیمار عشقش نمی داند؟
شب هجران دلم می سوزد ، چشمانم خون می گریند
فغانم مردم را بیدار می کند ، بخت تیره ام بیدار نمی شود ؟
در مقابل گل رخسارش ، از چشمم اشک خونین جاری می شود
عشق من فصل گل است ، این آب زلال کدر نمی شود ؟
غمم را پنهان کردم و گفتند به دلدارت بگو
اگر بگویم نمی دانم آن بی وفا باور می کند یا نه ؟
من علاقمندت نبودم ، تو عقلم را ربودی
آن غافلی که مرا سرزنش میکند ، تا تو را ببیند خجالت نمی کشد ؟
فضولی رند و شیداست ، پیش خلق رسواست

بپرسید که این چه سودائیست ، از این سودا بیدار نمی شود ؟

*

در بالاترین

بو گئجه - ملا محمد فضولی

یئنه اول ماه منیم آلدی قراریم بو گئجه

چیخاجاق دیر فلکه ناله زاریم بو گئجه

شمع وش محرم بزم ائیله دی او ماه منی

یاناجاق دیر یئنه هجر اودونا ، واریم بوگئجه
هم وصالی اود اولور جانیما ، هم هجرانی

بیر عجب شمع له دوشدو ، سر و کاریم بو گئجه

نه توتون دور کی چیخار چرخه ، دل زاره مگر ؟

هجر داغینی اورار لاله عذاریم بو گئجه

پاره – پاره جگیریم ، ایت لرینه نذر اولسون

اول سر کویا اگر دوشسه گذاریم بو گئجه

صبحه سالدی بو گئجه شمع کیمی قتلیمی هجر

اولا کیم صبح گلینجه ، گله یاریم بو گئجه

واریدی صبح وصالینه فضولی امید

چیخماسا حسرت ، ایله جان فگاریم بو گئجه
امشب
باز آن ماه قرارم را ربود ، امشب

ناله زارم به فلک خواهد رسید ، امشب

آن ماه مرا چون شمع محفل بزم کرد

باز در آتش هجر می سوزد دار و ندارم ، امشب

هم وصالش می زند آتش به جانم ، هم هجرش

با عجب شمعی سرو کارم افتاد ، امشب

چه دودیست که به افلاک می رسد

داغ هجریست که از دل زارم برمی خیزد ، امشب

جگر پاره پاره ام نذر سگهایش

اگر بار دیگر به سر کویش راه بیایم، امشب

هجر قتلم را تا سحر به تاخیر انداخت

شاید تا دمیدن صبح یارم امشب برسد

فضولی امیدوار وصالش است

اگر امشب جانم از غم هجر نرود

نئیله رم ؟

شمع شام فرقتم ، صبح وصالی نئیله رم ؟
بولموشام یانماق دا بیر حال ، اؤزگه حالی نئیله رم ؟
غیره عرض ائت هر نه اسبابین کی وار ای دهر دون
من کی اهل ذوقم اسباب ملالی نئیله رم؟
یوخ عجب گر ماله رغبت ، مولکه قیلماق التفات
من گدای کوی عشقم ، مولک و مالی نئیله رم؟
احتمال هجر تشویشینه ده یمز ذوق وصل
وصل کیم وار اوندا هجران احتمالی نئیله رم؟
اهل حالم، دئمه بوت وصفین منه ای بت پرست
حالی بیلمز دلبر صاحب جمالی نئیله رم ؟
نخل قدین ایسته رم کی اوندان بلادیر حاصیلیم
باخمازام شمشاده ، بر وئرمز نهالی نئیله رم ؟
ای فضولی ، قیل کمال عقل کسبین ، یوخسا من
کامل عشقم ، داخی اؤزگه کمالی نئیله رم ؟
...

ملا محمد فضولی

...

چه کنم ؟شمع شام فرقتم ، صبح وصال را چه کنم ؟
در سوختن حالی یافتم ، حال دیگر را چه کنم ؟
ای دهر دون هر حالی که داری به دیگران توصیف کن
من که اهل ذوقم ، اسباب ملال را چه کنم ؟
نیست بر مال رغبت و بر ملک محبت
من گدای کوی عشقم ، ملک و مال را چه کنم ؟
ذوق وصل به احتمال تشویش هجر نمی ارزد
وصلی که در آن احتمال هجر است چه کنم ؟
اهل حالم ، ای بت پرست بت را وصف نکن
دلبری را که حال دل را نمی فهمد چه کنم ؟
قد نخل را می خواهم که از او بلا نصیبم است
شمشاد را نگاه نمی کنم ، درخت بی بر را چه کنم ؟
ای فضولی کمال عقل را کسب کن
کامل عشقم ، کمال دیگر را چه کنم ؟

ائتمه داهی

ای گؤز او نرگس خونخواره ، نگاه ائتمه داهی
روزگاریم ، غم هجرانه سیاه ائتمه داهی
ای گؤزوم یاشی ، بو سرگشته لیگین ترکین قیل
سرو قامتلره قطع سر راه ائتمه داهی
ای کؤنول عمرومو وئردین یئله ، عاشق لیگ ایله
باخما هر غنچه لب و گلرخه ، آه ائتمه داهی
باخما ای جان ، خط رخسارینه محبوب لرین
احتیاط ائیله ، گوناه اوزره گوناه ائتمه داهی
قیلما ای عشق منه عرضه پری چهره لری
صورت حالیمی لهو ایله تباه ائتمه داهی
گؤتور ای نفس ، هوا و هوسین عالمدن
هرزه – هرزه طلب رفعت جان ائتمه داهی
ای فضولی می و محبوب مذاقین ترک ائت
اؤزونو عاصی درگاه اله ائتمه داهی
نام شاعر : ملا محمد فضولی
....
نکن دیگر
ای چشم دیگر به آن نرگس خونخوار نگاه نکن
دیگر روزگارم را با غم هجر سیاه نکن
ای اشک چشمم این سرگشتگی را ترک کن
دیگرراه را بر سروقامتان نبند
ای دل عمرم را با عاشقی به باد دادی
دیگر به هر غنچه لب گلرخ نگاه نکن و آه نکش
ای جان به خط رخسار محبوبان نگاه نکن
احتیاط کن گناه پشت سر گناه نکن
ای عشق پریچره ها را بر من عرضه نکن
حال و احوالم را با لهو تباه نکن
ای نفس عالم هوی و هوس را کنار بگذار
با هرزگی طلب رفعت جان نکن
ای فضولی مذاق می و محبوب را ترک کن
خودت را عاصی درگاه پروردگار نکن

شفای وصل قدرین

شفای وصل قدرین ، هجردن بیمار اولاندان سور
زلال ذوق شوقون ، تشنه دیدار اولاندان سور
لبین سرین گلیب گفتاره ، من دن اؤزگه دن سورما
بو پنهان نکته نی بیر واقف اسرار اولاندان سور
گؤزو یاشلی لارین حالین ، نه بیلسین مردم غافل ؟
کواکب سرینی ، شب تا سحر بیدار اولاندان سور
خبرسیز اولما فتان گؤزلرین قیدین چکن لردن
خبرسیز مست لر بیدادینی ، هشیار اولاندان سور
غمین دن شمع تک یاندیم ، صبادان سورما احوالیم
بو احوالی شب هجران ، منیم له یار اولاندان سور
خراب جام عشقم ، نرگس مستین بیلیر حالیم
خرابات اهلینین احوالینی ، خمار اولاندان سور
محبت لذتین دن بی خبر دیر زاهد غافل
فضولی ، عشق ذوقون ، ذوق عشقی وار اولان دان سور
...
ملا محمد فضولی
قدر شفای وصل را ، از کسی که هجر بیمارش کرده بپرس
زلال ذوق و شوق را ، از تشنه دیدار بپرس
سر لبت را به سخن آمده ، از من و غیر نپرس
این نکته پنهان را از واقف اسرار بپرس
مردم غافل از حال چشمان گریان چه می داند ؟
اسرار کواکب را از شب زنده داران بپرس
از کسانی که از قید چشمان فتنه گر رها شدند بی خبر نمان
بیداد مستهای بیخبر را از هشیاران بپرس
از غمت مانند شمع سوختم از صبا حالم را نپرس
احوال این شب هجران را ، از کسی که یارم شده بپرس
خراب جام عشقم ، نرگس مستت حالم را می داند
احوال خراباتیان را از خمار بپرس
زاهد غافل از لذت محبت بی خبر است
فضولی ذوق عشق را از کسی که ذوق عشق دارد بپرس

**

این ترانه بسیار زیبائی است که در فیلم آرشین مال آلان اجرا شده است.

دوبیتی لر - ملا محمد فضولی

هجرین جگرینی هر کیمین قان ائیله ر
تدریجیله وصلین اونا درمان ائیله ر
زلفون کیمی کی مدت ایله کافر ائده ر
لعلین اونو بیر دم ده مسلمان ائیله ر
...
می شوقو اولوبدور منه عادت ای شیخ
گه لدیکجه بو شوق اولور زیادت ای شیخ
خوش دور منه می ، سنه عبادت ای شیخ
رای ایله دگیل عشق و ارادت ای شیخ
...
ترجمه به زبان فارسی
...
هجر تو جگر هر کسی را خون می کند
وصل تو به تدریج آن را درمان می کند
زلفت که در مدت طولانی کافر می کند
لعل لبت در یک دم مسلمانش می کند
...
عشق به می برای من عادت شده ، ای شیخ
روز به روز این عشق زیاد می شود ، ای شیخ
برای من می خوش است و برای تو عبادت ای شیخ

عشق و ارادت با رای تو نیست ، ای شیخ

دوبیتی

مجنون اودا یاندی شعله آهیله پاک
وامق سویا باتدی اشکدن اولدو هلاک
فرهاد هوسله بئله وئردی عمرون
خاک اولدولار اونلار ، منم ایندی او خاک
...
تا حلقه زلف یاره دوشدون ای دل
دام غم روزگاره دوشدون ای دل
افسوس کی قطب اهل جمعیت ایکن
او دائره ده ن کناره دوشدون ای دل
...
سرمنزل هر مراده لشکر دیر عشق
کیفیت هر کماله مظهردیر عشق
گنجینه کاوناته گوهر دیر عشق
هر صادیر اولان نشئه یه مصدر دیر عشق
...
ملا محمد فضولیترجمه به زبان فارسی
مجنون در آتش شعله آه سوخت
وامق در سیل اشک چشمش غرق شد
فرهاد به هوسی عمر خود را به باد داد
آنان خاک شدند و اکنون آن خاک منم
...
تا به حلقه زلف یار گرفتار شدی ، ای دل
در دام غم روزگار گرفتار شدی ، ای دل
افسوس که تا قطب اهل جمعیت بود
تو از آن دایره کنار افتادی ، ای دل
...
رهبر سرمنزل هر مرادیست عشق
مظهر کیفیت هر کمالیست عشق
بر گنجینه کائنات ، گوهر است عشق
بر هر شادی به وجود آمده مصدر است عشق
...