بیر گؤزل نوحه

نوحه خوان:حاج طاهر قلندری
شاعرلر: رضایی مشکینی - سرابی

یا علی ائیله مدد دیل دولوسو غم دی آقا
زندگی اهل تولّایه جهنّم دی آقا
هارداسان آش گؤزووی شیعه لرین حالینه باخ
ظلم الیله پوزولان گولشن آمالینه باخ
آقاجان
سن تلاش ائیله دون هموار اولونا یوللاریمیز
ولی بو باره ده کم قویدولار مسئوللاریمیز
دئمیرم تک به تکی بی خرد و خائن دی
ولی بیر عدّه لری خصم خدا و دین دی
اوکی مسئول دو گرک سینه سینی چاک ائلیه
دووره سیندن علف هرزلری پاک ائلیه
سعی ائدیللر آقالار الده کی ایمانیمیزی
داراشیب بعضی سورور زالی کیمی قانیمیزی
بیر زامان رشوه حرامیدی، ربا چوخ بد ایدی
هاردا صحبت مگر از تبصره و درصدایدی؟
سازگاری اولونوب ایندی همان او بد ایلن
بانگ اسلامی وئریر وام اوتوز درصدایلن
آقاجان
بیرعّده واردی، صبحه کیمین آج یاتیر آقا
کلیه سین ساتیر کی جهازیه آلا آقا
ائو وار بیر ایلدی دادمیوب اصلا اتین دادین
آیا بونون روادور قویاق عدالت آدینی
دین اوستونه کؤلگه سالیب اشجار سیاست
بیر عده میزی مست ائلییب پست ریاست
بئش گون نن اؤتور ائل گؤزونه ائیلیر عبادت
بو خلقه ائدیر مسند قدرت ده خیانت
تندیر قیزیشیب باش قاریشیبیر یاپ آ یاپ دی
اصلا نه حساب وار نه کتاب وار تاپ آ تاپ دی
بیر سفره سالیبلار آقا جان هئی قاپ آ قاپ دی
مندن خبر آل دوز سؤزو والله چاپ آ چاپ دی
بیلمم کی بیر عدّه نئجه راحت یاتیر آللاه
غیرت له شرف داشینی باشدان آتیر آللاه
ناموسینی چوخلار اؤز الیله ساتیر آللاه
کیمدیر بو ایشین باعثی نسلیم باتیر آللاه
بو مملکته وئر سر و سامان نظر ائیله
الی قوینوندا قالیب جامعه ده نسل جوان
غصّه دن گؤز یاشی رخساره اولور گونده روان
نئینه سین نسل جوان قلبینه غم ریشه سالیب
ییرمی ایل درس اوخویاندان سورا آواره قالیب
اولماز انگیزه سی بیت المالا آزاده لرین
حق یئمک عادتی دور بعضی آقازاده لرین
هانسی نی دیندیریسن داد ویرور حیدری ام
حیدرین سفرۀ مهرینده نمک پروری یم
یالانچی عرض ارادت ائدیللر مولایه
او وقت کی ایستیر اوشاغی گله بو دنیایه
تصادفا سفر ائیلیر گئدیر اروپایه
کی تابعیّت آلا دقّت ائیله ایمایه
بولاردی قائم آل الله ها جسارت ائدور
حقوق ملّته واللاه بولار خیانت ائدور
اورگیوین سؤزونو گر دئدیم چکین بیر آه
کی آه قالمیاجاق یئرده شاهیدیم آللاه
نگران اولمویاسوز حق لری آلان گله جاخ
بو آه لار جمع اولوب خائنین ائوین ییخاجاخ
ائتدی تشویق چوخی دوزیولونو کشک ائده نی
اختلاص ائیلیه نین اولمادی تنبیه ائده نی
قلم عاجزدی کی تشریح ائلیه کیمدی بولار
اختلاص عالمی شیطانه معلّم دی بولار
دولودو سینه ده صندوق سخن محنت ایله
من نمایندۀ خلقم دئییرم جرات ایله
هانسی ارگان کی بو افرادی حمایت ائلیور
یول آچیر هر کسه بیر نحو ایله غارت ائلیور
بو جوانلاری آقا گؤر نه فنا ائیله دیلر
آیری کشورده گئدیب قصر بنا ائیله دیلر
شهدا قانه بویاندی کی چاتاق عزّته بیز
قویماروخ لیک او قانلار باتا هئچ قیمته بیز
نگران اولمویاسوز بولارین نسلینی آللاه کسه جک
علیهینه بیرگون بولارین گونو باد مخالف اسه جک
ای قلم همّت ائله اصل هدف دن دانیشاق
عمر ائدن آلتمیش اوچ ایل کان شرف دن دانیشاق
حسنینین آتاسی شاه نجف دن دانیشاق
مصحفه باخسان اگر شانینه چوخ آیه گلیب
رتبه سیندن بیری دیر کعبه ده دنیایه گلیب
انتخاب ائتدی اونون آدینی حیّ عزلی
اؤزو اعلادی بو والانین آدین قویدوعلی
*

سئوگیلیم آللاهین سئوگیم منیم دیر - جیغاتئل عیسی قیزی

سئوگیلیم آللاهین، سئوگیم منیم دیر
آغلاییب، ساچیمی یولسام حاقلی یام
گناها یازیلماز، سئوگی غنیم دیر
سئوگی عذابیندان اؤلسم حاققیمدیر
*
سئوگی مزارلیغی گؤسترین منه
هاردا دفن ائله ییم، هاردا سئوگیمی؟
هارا بویلانیرام، هارا باخیرام
دویورام، گؤرورم اوردا سئوگیمی
*
قلبیمده باسدیردیم، چیخدی گؤزومدن
سوزولدو – سوزولدو کؤنلومه آخدی
توپراقنان بولودون اویونون اوینادی
یئنه بخارلاندی شیمشک تک چاخدی
*
گؤیدن آیری گلیب منیم کتابیم
ایمانیم سئوگیمین، دینیم سئوگیمین
لکه سئوگیلیمین قلبینده کی داش
ائله منظره دیر منیم سئوگیمین
*
سئوگیمین مزاری اینجیر مندن
من بو زیارته گئدیم نه بیچیم؟
چیچک می آپاریم، گول مو آپاریم
گئدرسم، قاپیدان بس نئجه کئچیم؟
*
دچار ائدیلدییمبلایا بیر باخ
سئوگیمین مزاری چپرلی، قانلی
عشقین درگاهیندا اویویور عشقیم
گؤزومون اؤنونده سئوگیلیم جانی
*
اؤلوب سئوگیلیمین الینده، سئوگیم
ایلهامیم سئوگیمین یاسینا گلیب
سس سیز هارایلاریم، عرشی ترپدیب
ملک لر قلبیمین سسینه گلیب

اینساندان کؤچور دنیا - جیغاتئل عیسی قیزی

داها اینسان الیندن
فیرلانمیر، قاچیر دنیا
اینسان دنیادان کؤچمور
اینساندان کؤچور دنیا
*
یئییلیب فیرلانقاجی
بلکه توکنیب پری؟
چیخیبدیر اؤز اوخوندان
دنیا اولوب سر – سری
*
گاه ترسینه فیرلانیر
دایاندیریر زامانی
اینسانلارین الینده
قالیب دنیانین جانی
*
گؤتورولوب آرادان
یئرین – گؤیون پرده سی
اوتانیر فیرلانماغا
قالماییب لار هوسی
*
گاه دا قاچیر سرعت له
ساعات زامانی قووور
قیسسالیر اینسان عؤمرو
زامان ساعاتی قووور
*
دنیانین الی گؤیده
عرشه چیخیر ناله سی
اینسان مسکنی اولماق
ایسته میر یئر کوره سی
*

عاغلینا گلمه ین کسی سئوه سن - جیغاتئل عیسی قیزی

عاغلینا گلمه ین کسی سئوه سن
اگر غرورونو. سیندیرا سنی
گؤزلری گؤزونون اوخشاری اولا
گیره اوره یینه قاندیرا سنی
*
کئچه بیلمیه سن، اؤزو مرد اولا
سئوگین سئوگیم کیمی، سنه درد اولا
ایسته یاتاغینا سویوق قور اولا
اوشودعه آتشین، دوندورا سنی
*
چاشیب اونوداسان قوهومو، یادی
قالا داماغیندا وصالین دادی
گؤزه گؤرونمه یه سینه نین اودو
آغزیندان چیخان آه یاندیرا سنی
*
اسه چیغاتئل تک دوداغین، دیلین
الینین ایچینده یئتمه یه الین
ملک سیماسیندا گله سئوگیلین
عزرائیل حکمونده دیندیره سنی
*

منی یوخولاردا قویوب گئتمیسن - جیغاتئل عیسی قیزی

اوّل جه من سنی یوخودا گؤردوم
یونرا یوخوکیمی چیخدین قارشیما
باشیما گلمه ین نه قالمیشدی کی؟
سن ده بیر قریبه گلدیمن باشیما
*
باشیما گلن لر اؤتوب کئچردی
سن ائله گلمیشدین، گئتمک بیلمه دین
دئییرلر زمانلا کئچر هر بلا
زمان کئچدی، گئتدی، گئتمک بیلمدین
*
هایانا اوز توتدوم، هایانا دؤندوم
گؤروندون گؤزومه، بیر خیال کیمی
خیالیم مورگولو، گؤزوم یوخولو
من سنه سؤیله دیم یوخو دردیمی
*
دئدیم کی، سن دانیش، یوخونو یوزوم
یوخوم یوزولردی سنی گؤرنده
یادیمدان چیخاردی گؤردویوم یوخو
یوخوم پوزولاردی سنی گؤرنده
*
گل ایندی هارداسان یوخو یوزمانیم
منی بیر یوخودا قویوب گئتمیسن
داشیب گؤزلریمدن، گؤز یاشلاریمدا
بوتون یوخولاری یویوب گئتمیسن
*

آللاها مکتوب - جیغاتئل عیسی قیزی

گؤزل آللاهیم
قیامته ساخلاما، ایلاهی،جهنمی
فانی دنیادا گؤستر، آگاه ائیله بنده نی
ای فقیرین صاحبی،مظلوملارین همدمی
هئچ سندن گؤزله مزدیم، سن نئجه گؤز یومورسان؟
وئردیین روحو، جانی، اینساندان آلیر اینسان
*
قویما لکه گتیریر، اینسان – اینسان آدینا
کیمسه یئتیشه بیلمیر، بیرکیمسه نین دادینا
خبرین وارمی، یانمیر، یاش قورونون اودونا
الله اکبر دئییب، قان آخدیریر مسلمان
وئردیین روحو، جانی، اینساندان آلیر اینسان
*
سورونور توپراق اوسته، گؤیه اوجاتدیقلارین
گؤی ده آللاه لیق ائدیر، یئرده یاراتدیقلارین
آهی یتمیرمی سنه، گناه سیز اینسانلارین
یاتمیسان می، ایلاهی، هارا باخیرسان، اویان
وئردیین روحو، جانی، اینساندان آلیر اینسان
*
ایلانا آغی وئریر، زهرسیز کرتنکله
دشمن ائدیر قارداشی، کافرلر بیله – بیله
هر یئرده مسلمانا، قورورلار فتنه، تله
دینج اوتوروب یئرینده،سیر ائدیر کریستیان
وئردیین روحو، جانی، اینساندان آلیر اینسان
*
بلکه هئچ ملک لرین، خبر گتیرمیر سنه؟
ووران – وورانا قالیب، باش کسن – باش کسنه
او گؤزل وارلیغینی، کورلارا گؤسترنه
توکنیب بیتمک بیلمیر، بو وحشت، بو قتل عام
وئردیین روحو، جانی، اینساندان آلیر اینسان
*
جیغاتئلم، یازدیغیم نامه، سانما، شعردی
قلمیم گوجله یازدی، بو بلانی، بو دردی
ندن سه سوسور بشر، سؤزون بیتدیی یئرده
یا اؤزون گل ایلاهی، یا بیزی آپار بوردان
وئردیین روحو، جانی، اینساندان آلیر اینسان
*

بیزیم خانیم شاعرلریمیز

خورشید بانو ناتوان: در سال 1830 میلادی در شهر شوشا به دنیا آمد .دختر مهدی قلی خان حاکم خانات قره باغ و بهترین غزل سرای آذربایجانی در قرن نوزدهم است. او به زبان ترکی آذربایجانی و فارسی شعر می سرود. خورشید بانو رهبر انجمن ادبی مجلس انس بود. وی در سال 1897 درگذشت.

حیران خانم : در زمان فتحعلی شاه و نایب السلطنه اش عباس میرزا می زیسته است. او در تبریز متولد شده و همراه خانواده به شهر نخجوان کوچ کرد. در جنگ ایران و روس نامزدش به جبهه رفت و دیگر باز نگشت.او به نامزدش وفادار ماند و تا آخر عمر ازدواج نکرد. حیران خانم از طایفه بزرگ دنبلی های آذربایجان است.او مدت ها در نخجوان و ارومیه و خوی زندگی کرد.

حکیمه بلوری: در سال 1926 در ولایت خمسه شهر زنجان به دنیا آمد و در سال 2000 در باکو درگذشت. شاعری توانا بود و شعر معروف تبریز یکی از شاهکارهای ادبی اوست.

سئوگیلیمه کؤنول آچدیم

شاعر: آیدین کریم اف
سئوگیلیمه کؤنول آچدیم
اریتدی بیر ایلده منی
درد الیندن بَمه قاچدیم
او آختاردی زیل ده مین
*
قورخورام کی عهدی دانا
باغریم اولا شانا - شانا
اؤزو عشقه یانا - یانا
روسوای ائده ائل ده منی
*
عشقی ائتمه بیان دئدی
هله تئزدی دایان دئدی
اوره یینده جان - جان دئدی
به ینمدی دیلده منی
*

روز شعر و ادب فارسی و به بهانه زنده یاد شهریار

به یاد پدر

دلتنگ غروبی خفه بیرون زدم از در
در مُشت گرفته مُچ دست پسرم را
یا رب به چه سنگی زنم از دست غریبی
این کلّه ی پوک و سر و مغز پکرم را
هم وطنم بار غریبی به سر دوش
کوهی است که خواهد بشکاند کمرم را
من مرغ خوش آواز و همه عمر به پرواز
چون شد که شکستند چنین بال و پرم را
رفتم که به کوی پدر و مسکن مألوف
تسکین دهم آلام دل جان بسرم را
گفتم به سرِ راهِ همان خانه و مکتب
تکرار کنم درس سنین صغرم را
گر خود نتوانست زدودن غمم از دل
زان منظره باری بنوازد نظرم را
کانون پدر جویم و گهواره ی مادر
کانِ گهرم یابم و مهد هنرم را
تا قصّه ی رویین تنی و تیر پرانی است
از قلعه ی سیمرغ ستانم سپرم را
با یاد طفولیّت و نشخوار جوانی
می رفتم و مشغول جویدن جگرم را
پیچیدم از آن کوچه ی مأنوس که در کام
باز آورد آن لذّت شیر و شکرم را
افسوس که کانون پدر نيز فروکشت
از آتش دل باقي برق و شررم را
چون بقعه اموات فضايي همه خاموش
اخطار کنان منزل خوف و خطرم را
درها همه بسته است و برخ گردنشسته
يعني نزني در که نيابي اثرم را
در گرد و غبار سر آن کوي نخواندم
جز سرزنش عمر هبا و هدرم را
مهدي که نه پاس پدرم داشته زين پيش
کي پاس مرا دارد و زين پس پسرم را
اي داد که از آن همه يار و سر وهمسر
يک در نگشايد که بپرسد خبرم را
يک بچه همسايه نديدم به سرکوي
تا شرح دهم قصه سير و سفرم را
اشکم برخ از ديده روان بودوليکن
پنهان که نبيند پسرم چشم ترم را
ميخواستم اين شيب و شبابم بستانند
طفليم دهند و سر پر شور و شرم را
چشم خردم را ببرند و به من آرند
چشم صغرم را و نقوش و صورم را
کم کم همه را در نظر آوردم و ناگاه
ارواح گرفتند همه دور و برم را
گويي پي ديدار عزيزان بگشودند
هم چشم دل کورم و هم گوش کرم را
یکجا همه گمشدگان يافته بودم
از جمله حبيب و رفقاي دگرم را
اين خنده وصلش بلب آن گريه هجران
اين يک سفرم پر سد و آن يک حضرم را
اين ورد شبم خواهد و ناليدن شبگير
وآن زمزمه صبح و دعاي سحرم را
تا خود به تقلا بدر خانه کشاندم
بستند به صد دايره راه گذرم را
يکباره قرار از کف من رفت ونهادم
بر سينه ديوار در خانه سرم را
صوت پدرم بود که مي گفت چه کردي؟
در غيبت من عاله در بدرم را
حرفم بزبان بود ولي سکسکه نگذاشت
تا باز دهم شرح قضا و قدرم را
في الجمله شدم ملتمس از در بدعايي
کز حق طلبد فرصت صبر و ظفرم را
اشکم بطواف حرم کعبه چنان گرم
کز دل بزدود آنهمه زنگ و کدرم را
نا گه پسرم گفت چه مي خواهي از اين در
گفتم پسرم بوي صفاي پدرم

منی - خسته قاسم

بیر گؤزل قوشما خسته قاسیم نان

جمالین لوحوندا ایکی خط گؤردوم
نه گؤزل ائیله ییب مستانه منی
ابرو گیسولرین جنگه دوشنده
ائیله بیل سالاجاق داستانا منی
*
قارشی دوردوم لیلی داغی گؤروندو
بوتون تک صوراحی ساقی گؤروندو
قوینوندا شاماما تاغی گؤروندو
سن نیه قویمورسان بوستانا منی
*
خسته قاسم ئنه اولدو دیوانه
آخدی دیدم یاشی دؤندو عمّانه
کلبین اولام باشیم قویوم بیر یانه
اگر قبول ائتسه آستانه منی
*
ابرو: قاش
گیسو: ساچ، زولف
صوراحی: شراب شوشه سی
کَلب: ایت
*

گرایلیلار

بیر گرایلی خسته قاسم دان
اولماز

آی آغالار ، اهلی دؤوران
بیر سؤزوم وار دئمه ک اولماز
هر نمک ناشیناسینان
نام و نمک یئمک اولماز
..
کؤنول گل یولا – گل یولا
دوشمه بیر اؤزگه خیالا
هر خرسینین بیر چووالا
مدار اولماز ، گیرمک اولماز
..
کؤنول ائتمه منی عاصی
ده یه ر رقیبین طعنه سی
یالقیز الین چیخماز سسی
بی مایه داش دیبک اولماز
..
ایکی سونا گؤل باشیندا
تئللری یاشیل باشیندا
رقیب ائوی یول باشیندا
دوسلوق ائدیب گئتمه ک اولماز
..
گل سنه سؤیله ییم دوستوم
سنه واردیر چوخ اخلاصیم
سؤزو دئییب خسته قاسیم
داهی سؤز بوندان برک اولماز

مخمّس

هر بندی بئش میصراع اولان شعره مخمس دییرلر

هر بندین ایلک اوچ میصراعی شاعیرین سؤزوندن و سون ایکی میصراع آیری شاعیردن اولسا مخمسه تضمین دییلیر
*
بیر گؤزل مخمس ابوالقاسم نباتی دن
یک کلاه نمد و خرقه ی پشم دو منی
پیش من به ز دو صد گؤوهر و در عدنی
لیف خرما کمر و رخت و قبا ، یک کفنی
نولا عالم گؤره بو وضع ده بیر کره منی
بیر دوعا ائیله ، سنی ساخلاسین الله غنی
..
عالی ائت همتینی سئیر ائله بو دونیانی
نه گؤزلدیر دئیه لر خلق سنه سئیرانی
کیمدی بو چرخ کهن ، سن اولاسان دربانی ؟
بی بنا اولدوغو معلوم ، هانی بنیانی ؟
اول مجرد کی مگر قورتاراسان بو بدنی
..
آرتمامیش قال و مقالین چک اؤزون بیر یانه
خئیری یوخدور بو جهانین گئری دور مردانه
جام تجریدی گؤتور باشینا چک مستانه
انتها کیم دئیه لر سید اولوب دیوانه
نه دی فیکرین مگر ائتمیش بیری محکوم سنی
..
بولبوله وورموش اگر گول نئچه زخم کاری
کیم گؤروبدور کی ائده غیر گوله اظهاری
بسدی خاموش اوتور وئر اؤزونه دلداری
گؤره جک هر کیمی ، فاش ائتمه اونا اسراری
اؤزونه محرم ائله سور و گول یاسمنی
..
چون باهار اولدو چمن تاپدی حیات تازه
نه تغافلدو ، دور ای بلبل بی اندازه
بال آچیب طرف گولوستانه گتیر اندازه
گؤر نباتی نئجه شورایله گلیب آوازه
محو ائدیب وجد سماع ایله تمام انجمنی

مستزاد

مستزاد هر مصراعینا قیسسا بیر مصراعدا آرتیریلان غزل لره مستزاد دئییلیر

بیر گؤزل مستزاد ابوالقاسم نباتی دن

ای قامتی شمشاد بویو سرو صنوبر   
ای شوخ و ستمگر
آیا گؤره سن وار بو جهان ایچره سراسر   
بیر گول سنه به نزه ر
گؤرجک سنی من ای اوزو گول طره سی سونبول 
ال هامیدان اوزدوم
گر حور و پری روی زمینی دوتا یکسر  
کؤنلوم سنی ایستر
اولدوم کی سنین مئهر روخون اولدو تجلی  
عشق اولدو هویدا
اول منیدیم جان ائدن اول آفته مئجمر  
مندن سورا آذر
سندن یئتیشیب خضر نبی سر نهانه  
اولدو منه ثابت
بالله سنیدین نازل آیات پیمبر  
جبریله مصور
آلمیش الینه مشعل خورشیدی مسیحا 
گردیشده دی دائم
هر دم چاغیرار صیدقیله ، یا ساقی کوثر  
یا خواجه قنبر
موسی کیمیدی گؤستره خلقه ید بیضا 
ای شاهد غئیبی
هو ! هو ! دئگینن ظاهیر و باطینده مقرر 
ای رند قلندر
قورخوم بودور اما کی اگر ساقی گول رنگ
دور ائتسه مسلسل
عارفلرین احوالین ائده ر عالمه اظهر  
اول باده احمر
منصور صفت شام و سحر ذکر اناالحق 
اولموش منه عادت
معلوم کی یازماز قلم خالیق اکبر 
بیر امری مکرر
قاچماق گرک آهیسته بو مئیدان بلادان
بیر کوبج نهانا
بو عرصه ده باش قویدو بسا مرد دلاور 
چوخ صاحب افسر
گؤر عشقی کی غواص بحار اولدو نباتی 
بی فن و سیاست
دریالاری سئیر ائیله دی بیر لحظه ده یکسر   
بی هادی و رهبر

* 

تجنیسلر

بوتون قافیه لری جیناسلی اولان قوشمالارا تجنیس دئییلیر . جیناس ایسه ، تلفظلری و یازیشلاری بیر ، آنجاق آنلاملاری آیری اولان ایکی یا چوخ کلمه نین ایشلنمه سینه دئییلیر .
جیناس ادبیاتیمیزدا نئچه نوعدور : تام جیناس ، ناقیص جیناس ، مرکب جیناس ، لفظ جیناسی ، خط جیناسی ، مقرون جیناس ، مفروق جیناس ، مکرر جیناس
دکتر حسین محمدزاده صدیق

.....

بیر گؤزل تجنیس ابوالقاسم نباتی دن
عشقی باشا ووروب سؤز دئین عاشیق
گل گؤروم گؤرموسن بو گؤز کیمی گؤز
آند اولسون الله حی لایزال
ائله مه ز خلق بیرده بو گؤز کیمی گؤز
..
نییه زولفون گئنه اوزدن یان دورموش
منی اوخلاماغا گزگز یان دورموش
چوخ فقیری فلک یاخیب یاندیرمیش
هئچ کافر گؤرمه سین بو گؤز کیمی گؤز
..
بو موشکولون هئچ گؤروکمز آسانی
داغ دویونون یوخدور داها آ ، سانی
گؤروم الله حفظ ائیله سین آ ، سنی
بدنظر دوشمه ییب بو گؤز کیمی گؤز
..
او کؤپکدن گؤزوم حذر ائت ، ساقین
هئیکل سیز اولماسین سول ایله ساغین
یاخشی اولار ائوده سود ایله ساغین
شیرین چشمه اولماز بو گؤز کیمی گؤز
..
بیلمم فلک منی کیمه جور ائتدی
آشیغیم قورمامیش قاپیب چور ائتدی
گؤزوم یاشی نباتی نی چوروتدو
دیلیم یاندی ، دئدیم بو گؤز کیمی گؤز
..
بیریمجی میصراعدا ساقین : زنهار
ایکیمجی میصراعدا ساغین : ساغ طرفین
اوچومجو میصراعدا ساغین : ساغمال ، سود وئرن
....
بیر گؤزل تجنیس خسته قاسیمدان
اللریم دوعادا ، خالیقی رحمان
رحمتین اوستومه آ ، یاغا هارای
بیر گون جانیم چیخار ، غسل ائیله یرلر
آپاریب بوکرلر آی آغا هارای
..
خسته اولدوم دخیل دوشدوم هئی دره
یولوم اولدو یوخوش ، ائنیش ، هئی دره
ال آچمیشام ایندی شاهی حیدره
قووما اؤز قاپیندان آی آغا هارای
..
دؤندوم شاه درینده بیر قولا قاسیم
غلام اولدوم سالدیم بیر قولاغا سیم
گرک سؤزلرینه بیر قولاق آسیم
یوخسا کی دوشرم آیاغا هارای

بئشلیکلر

بئشلیکلر هجا اؤلچوسیله قورولان اویناق شعر قالیبلاریمیزداندیر .بیر چوخ ایلاهی قوشان شاعیرلریمیز بو قالیبدا ایلاهیلر یازمیشلار . بو قالیبده هر میصراعین بئش هجاسی وار ( 3 + 2 ) و (2 + 3 ) بؤلگولریله بؤلونر
دکتر حسین محمدزاده صدیق
*
بیر گؤزل بئشلیک ابوالقاسم نباتی دن
بؤیله بی وفا اولما ، ای پری
ائتمه چوخ جفا ، ای صنم ، صنم
گرد راهینی چشم تاریما
ائیله توتیا ، ای صنم ، صنم
..
بس کی چکمیشم درد فرقتین
تئللرین کیمی اینجه لنمیشم
رنگ آلیمی اشک لاله گون
ائتدی کهربا ، ای صنم ، صنم
..
کافر ائیله دین یاخشی سن منی
ترک دین ائدیب اولدوم ائرمنی
مسجدیم اولوب کنج مئیکده
یا کلیسا ، ای صنم ، صنم
..
سن سیز اولموشام زار و بینوا
هیجر دوشگونو ، درده مبتلا
گل بو درده سن لوطف قیل اؤزون
ائیله بیر دوا ای صنم ، صنم
..
ای فرشته خو ، یار نازنین
ای ملک بقا ، مئهر بی قرین
بیرجه بوسه وئر ، بو قلندره
اولدو بینوا ، ای صنم ، صنم
..
گرچه عاشقم ، رند مفلسم
بوشدو کیسه میز آقچا – ماقچادان
نقد جانیمی خاک پایینا
ائیلرم فدا ، ای صنم ، صنم
..
لوح سینه نی نخل طور ائدیب
آفرین سنین شمع رویونا
یئنگیدن یئنه دوشدو باشیما
بیر عجب هوا ، ای صنم ، صنم
..
ایسترم دوشم بحر حئیرته
نطق چکمیم ، اگلشم خموش
مشق عشقیمی ائیلیم تمام
بیر سورم صفا ، ای صنم ، صنم
..
گل نباتی نین صدق و کذبینی
سن بو بابدا ائیله امتحان
گل دانیشمادی ، اولدو بی زبان

سؤیله مرحبا ، ای صنم ، صنم

گرایلیلار

ایران تورکوسو و آذربایجان ادبیاتیندا گرایلی ، هر مصراعی 8 هیجالی اولان دؤردلوکلره دئییلیر. هر مصراعین ( 4 + 4 ) ، ( 3 + 5 ). (5 + 3) بؤلگولری اولور آناتولو ادبیاتیندا گرایلیا وارساغی دئییلیر.
دکتر حسین محمدزاده صدیق
بیر گرایلی ابوالقاسم نباتی دن
یئنه فلک لر اؤتوشدو
قوربان – قوربان صداسیندان
معطل قالمیشام بالله
عاشیقلرین اداسیندان
..
مؤرجه گلدی گؤزوم یاشی
آلیشدی باغریمین باشی
سس گؤتوروب داغی داشی
بو مجنونون نواسیندان
..
گئتدی گؤزومون قاراسی
گئتمز سریمدن هاواسی
ائیله بیل ترلان بالاسی
جدا دوشوب یوواسیندان
..
کسیلدی کؤنلومون زاری
توکندی صبر و قراری
بیر یول اؤلدو قورتار باری
بو هیجرانین بلاسیندان
..
گلدی نباتی دیوانه
کنار دورون قاچین یانه
باخماز او خان و سلطانه
حذر قیلین خطاسیندان
*

قوشما - ابوالقاسم نباتی

صبا بو عرضیمی یئتیر صیبادا
سؤیله باغیشلاسین خدایا منی
طاقتیم کسیلیب کنج قفس ده
مرخّص ائیله سین بیر آیا منی
*
اگرچه بیلیرم چوخدور گوناهیم
داخی آندان اؤزگه یوخدور پناهیم
دئیگلن: اومیدیم واردی کی شاهیم
عفو ائتسین آیۀ وفایه منی
*
گئجه لر صبحه دک ایشیم ناله دیر
آغلاماقدان گؤزوم غم پیاله دیر
جانیم بوتون قاراداغلی لاله دیر
یئتیرسین زمزم صفایه منی
*
سلامت چکمکدن یئتیشدیم جانا
اریدی اوره ییم دؤندو آل قانا
صبا! عرضیم بودور شاه جهانا
داخی چوخ سالماسین صدایه منی
*
نباتی! مجنون تک گاهی آغلادین
اوشاقلاری ییغیب دسته باغلادین
گاهی قلندر دک اؤزون داغلادین
آخیر کی گتیردینهارایه منی
* 

بحر طویل

بحر طویل هم شعر ، هم نثر و هم مسجع نثر اولان بیر یازیدیر . بو نوع بئیت لر ده مصراع لارین دقتلی دوزولممه سینه گؤره ، رسمی تعریفلرده شعر دئییلمیر . لاکین ریتملی ، اهنگلی و اؤلچولو اولدوغونو اوچون شعر سایلیر
بحر طویلی تورکلر ، فارس ادبیاتینا وارد ائله میشلر . عرب وفارس شعری حاققیندا یازیلان قدیم کیتابلاردا کیمسه بحر طویل دن آد چکمه میشدیر . ایندی کی فارس دیلینده یازیلان شعر نو دا بحر طویل اساسیندا قورولموشدور
منبع : دیوان سید ابوالقاسم نباتی
به کوشش : دکتر حسین محمدزاده صدیق....
بیر گؤزل بحر طویل سید ابوالقاسم نباتی دن
سنی ، من ، ای مه انور
نئجه تعریف قیلیم ؟
یوخدو شبهین
بو لطافت، بو شرافت
بو جهان اوزره پری - حوری لر اولماز
نه دئییم ؟
قالمیشام عاجیز!
بو وجاهت ، بو ملاحتده زلیخا ندی ؟
بالله کی اؤزون تک اولابیلمز گول حمرا ، هابئله
یوخدو قدین تک چمن دهرده بیر سرو دل آرا
و نه شمشماد و نه عرعر ، نه صنوبر
هانی زولفون کیمی سونبول ؟
اوزونو کیم گوله اوخشاتدی ، خطا ائتدی
غلط دیر
هانی بو رنگده گول
بس نه دئییم
ائیله لیب مول
عارضی گون ، یا مه تابان
دیلیم یوخ
دئیه بیلمم لبینه لعل بدخشان
دیشینه گؤوهر رخشان
هانی اول چشم خومارین کیمی بیر نزگیز شهلا ؟
نه اولور ای بوت طناز ، خوش آواز کی
هرگاه بو بیچاره دل خسته یه بیر رحم ائده سن
یوخسا مگر بیلمه میسن کیم سنه من عاشقم ؟
ای یار جفاکار
ستم پیشه و بی رحم و مروت!
نه خوشوندور کی چکیم من بئله ذلت ؟
سنی تانری!
داخی ال چک بو جفادان کی گومانیم بودو
بو وعظ ده گر گؤرسه منی ، رحم ائله ر ، گبر و نصارا
بئله گلدی ، بئله گئتدی
بئله باخدی ، نئجه باخدی کی
گؤزو آخدی
جانیمی اودلارا یاخدی
یئری گئت
دنگ ائله مه
بیر ائله گؤز تاکی دئییم من
بئله گلدی ، بئله گئتدی
نه بیلیم کیم دئیه جکدیر کی
بو افسانه دی کیم اول بئله گلدی ، بئله گئتدی
او نه مجنون دو نه لئیلا
و نه مخفی دی نه پئیدا
و نه وامیقدی نه عذرا
نه نباتی دی نه حافظ
او مدبردی کی تدبیر ائله دی
ائتدی منی عاشیق شئیدا

غزل

غزل عربجه مغازلت سؤزوندن گلیر . قادینلارلا عاشیقانه صحبت ائله مه ک آنلامیندادیر. غزل ده محبوبون شکل – شمایلی و اونون محبت احوالی ذکر اولار . لاپ آزی بئش بئیت و لاپ چوخو اون دؤرد بئیت اولان بیرینجی بئیتی نین هر ایکی مئصراعی قافیه لی اولان غزل فورماسین بیز عرب ادبیاتیندان آلمیشیق . تورکلر ، عجملردن داها قاباق غزل یازماغا باشلامیشلار . عربلرایسه جاهیلیه دؤوروندن غزل یازارمیشلار . عجملر ، تورکلرین ایلک غزل لرینه راه ترکی و شعر غزی دئییرمیشلر .

*
بیر غزل سید ابوالقاسم نباتی دن
ساقیا دور دولانیم باشینا ، گل دؤورانه
جام زرینی گؤتور ، بیرجه دولان مستانه
تار زولفون کیمی ، ظالیم ! منی بی جان ائله دین
گتیر اول روح روان ایله منی بیر جانه
گؤرمه سین اؤزگه گؤزللر من مجنونو ، مگر
سالیب اول کافر بی رحم منی زندانه
عشقدن گؤر نه عجب نفعه یئتیشدیم ، وه ! وه !
عاقیل عصر ایکن ، ائتدی منی دیوانه
قورخما نئیران فراقین ، شرریندن ، ای دل
صدق ایله دوت اؤزونو بیرجه شه مردانه
اسم اعظم دئییلن اسم علی دیر ، بالله
گزمه بی جا یئره نسناس کیمی هر یانه
ائتمز اقرار ، نباتی ! بو سؤزه زاهید دون
گلمز ایمانا یقین ، آند ایچه سن قرآنه
برگرفته از : دیوان اشعار سید ابوالقاسم نباتی
به کوشش : دکتر حسین محمدزاده صدیق

*

بیر گؤزل غزل حیران خانیم دان
عشقینده نزار ، هم غمین من
غایتده لطیف و نازنین سن
سن جمله گؤزل لرین ایچینده
خورشید جمال ، مه جبین سن
وصفینده قالیب زبانیم عاجز
تعریف ده ماه بی قرین سن
انسان دا اولورمو بؤویله اینجه
ای شوخ مگر کی حور عین سن ؟
سن تک هانی گوهر ای پری رو
لؤلؤتر و در ثمین سن
نه حسن دئسه ن واریندی آمما
نه فایده خویی آتشین سن
یارین سنی آتدی گئتدی ناکام

حئیرانی ، فقیرسن ، غمین سن

قصیده

بوتون بئیتلرینین سون مصراعی ، بیرینجی بئیتین هر ایکی مصراعی ایله قافیه لی اولان شعره قصیده دئییلیر. قصیده اون بئش بئیت دن چوخ اولار . ادبیات تاریخیمیزده قصیده لریمیزین موضوعو رنگارن اولموشدور .بابالاریمیز شعرین قصیده فورماسینی عرب ادبیاتیندان آلمیشلار و تاریخ بویونجا هم فارس دیلینده و هم تورکجه میزده طنطنه لی قصیده لر قوشموشلار.
قصیده ، حمدیه ، نعمت ،منقبت ، فلسفه ، عرفان ، اجتماعی و سیاسی موضوعلاردا یازلار . « خاقانی » فارس ادبیاتی نین ان آدلیم قصیده یازانی کیمی تانینیر. تورکجه میزده بیر چوخ شاعیر ، او جمله دن اونونجو عصرین نایغه سی « ملا محمد بن سلیمان فضولی » حکمتلی قصیده یازمیشلار . « سید ابوالقاسم نباتی » نین تورکجه میزه قازاندیغی 22 قصیده سی الیمیزده دیر .

بیر گؤزل قصیده ابوالقاسم نباتی دن
بیر کؤنول کیم ، اولا دائیم رخ جانان ایله جمع
اولماز اول بیرده داخی طرف گولوستان ایله جمع
منی مئی دن ، سیزی تانری ! سیز اگر منع ائده سیز
دای منیم کؤنلوم اولور جم کیمی بیر قانیله جمع
داغیت ، افشان ائله اول طره ی عنبرشکنی
تاکی اولسون کؤنول اول زولف پریشان ایله جمع
بیر کؤنول کی اولا بیر غنچه لبین مفتونو
اولومو بیرده مگر باده ی ریحان ایله جمع ؟
کونج وحدتده کؤنول شمعینه اولدوم قانع
شمع دل اولماز ایمیش شمع شبستان ایله جمع
بولبول طبع خزان دیده کیمی گولشنده
کؤنلومو ائیله میشم طبع غزلخوانیله جمع
کیلک نئی دن تؤکرم کاغیذا شهد شکری
در نظمی ائدرم گؤوهر غلطان ایله جمع
داغیلان خسته کؤنول شیشه سی نین پاره لرین
ریزه – ریزه ائده رم سبحه ی سبحان ایله جمع
یوسف مصر کیمی طعنه اخوان حسود
ائتدیلر خاطیریمی محنت زندان ایله جمع
صبر ایله حل اولور هر عقده مشکل ، بالله
لذت وصل اولور زحمت هجران ایله جمع
یاری دوت ، غئیری اونوت ، سن ده گؤزوم مجنون تک
ممکن اولماز اولا بیر جان ایکی جانان ایله جمع
توشه راه فنا ائتمگه هر خار و خسین
ائده رم بادیه ی عشقده مژگان ایله جمع
هاراسان ، هاردا قالیبسان یئنه ای شور جنون
آه ! اولدوم یئنه بو عقل گران جان ایله جمع
چاره قیل دردیم ساقی ، منه بیر جام ، آمان
اولسا کؤنلوم اولاجاق دیده گریان ایله جمع
مرحبا طره طناز، نه خوب ائتدی گؤزون
کؤکسومون یاراسینی ناوک پئیکان ایله جمع
گل کؤنول ، ائیله داخی رؤهد و ریادان پرهیز
گل نباتی کیمی ، اول حلقه ریندان ایله جمع
منبع : کتاب دیوان اشعار ترکی حکیم ابوالقاسم نباتی به تصحیح و تحیشه و مقدمه دکتر حسین محمدزاده صدیق

ملمع

ادبیات تاریخیمزده ، تورکجه - فارسجا و تورکجه – عربجه یازیلان غزل و آیری شعر نوعلارینا ملمع دئییلیر . دیلیمیزده لاپ قدیم ملمع یازانلارین بیریسی « جلال الدین مولوی رومی » اولموشدور .
* 

بیر نمونه جلال الدین مولوی رومی نین ملمع شعر

ماه است نمی دانم خورشید رخت یا نه
بو آیریلیق اودونا نئجه جیگریم یانه ؟
مردم ز فراق تو ، مردم که همه دانند
عشق اودو نهان اولماز یانا دوشیجک جانه
سودای رخ لیلی شد حاصل ما خیلی
مجنون کیمی واویلی اولدوم یئنه دیوانه
صد تیر زند اولدوز ، آن تیر کمان ابرو
فیتنه لی آلا گؤزلر چون اویخودان اویانه
ای شاه شجاع الدین شمس الحق تبریزی
رحمتدن اگر نولا ، بیر قطره بیزه دانه
*

بیرملمع ابوالقاسم نباتی دن
ای خسرو مه رویان ، گل بیرجه گولوستانه
تا مئهر رخت پرتو ، سالسین گول و ریحانه
آن نرگس جادویت ، سالدی منی صحرایا
ابروی کماندارت ، ائتدی منی دیوانه
ساقی ز کرم جامی ، لوطف ائیله من زاره
بر دور سرت گردم ، بیر دؤورائله مستانه
برخیز خرامان کن ، اول قامت دلجویت
این عاشق مجنون را ، وئر بیر دولو پیمانه
بگذر به سر لیلی ، بو دین و بو مذهب دن
خاک ره رندان شو ، اول خادم مئیخانه
دوش از غم دل یکدم ، بیر داغا گذار ائتدیم
افتاد رهم ناگه ، بیر طورفه بیابانه
قوربان سرت ساقی ، بیر باخ من مخموره
بالله قم العجا ، دؤندو اوره گیم قانه
خال حبشی رنگت ، ائتدی گؤزومو قارا
آن لعل شکرپاشت ، بیر رحمه گلیر یا نه ؟
ای بولبول غمدیده ،گلدی یئنه گول فصلی
برخیز بزن چه چه ، گل شور ایله افغانه
شیرین شکر لب کی ، دیشقاری چیخار ائودن
تا غلغله اندازد ، بو گنبد گردانه
در ریختن خونم ، تعجیل ائله مه چوخ دا
ناحق کش و خونریزی ، لاییقدیمی سولطانه ؟
ای کافر سنگیندل ! بیر پرده گؤتور اوزدن
تا طعنه زند حوسنت ، خورشید درخشانه
رفتن ز سر کویت ، بیر عمرودو چوخ مشکل
حاشا کی جدا از شمع ، هرگز اولا پروانه
از تار خم زلفت ، سال بوینوما بیر زنجیر
در گوشه ابرویت ، سالدی منی زندانه
آن ساغر زرین را ، ساقی منه وئرسن بیر
تا اینکه زنم پایی ، بو مولک سلیمانه
مستانه بیاور می ، سرگرم ائله عشاقی
یکدم بکن احسانی ، بو جمع پریشانه
برخیز نباتی را ، بیر جامیله قیل سرمست
آنگاه تماشا کن ، بو مرغ خوش الحانه
برگرفته از : کتب دیوان اشعار ترکی حکیم سید ابوالقاسم نباتی به تصحیح و تحشیه و مقدمه دکتر حسین محمدزاده صدیق
*

بیر ملمع حیران خانم دان
چون رفت عزیزه یارم ، شد تیره روزگارم
چون زلف آن نگارم ، شوریده کار و بارم
تا گئتدی اول پریوش ، جانیم گرفت آتش
اولدوم بسی مشوش ، از دست شد قرارم
چون گئتدی اول یگانه ، تاریک گشت خانه
من اولموشام دیوانه ، مجنون روزگارم
تا گئتدی مئهر انور ، اولدوم بسی مکدر
اول دلبر ستمگر ، بربود اختیارم
چون گئتدی اول سمن بو ، ماه کمان ابرو
اول نوجواندان آیری ، سرگشته و نزارم
تا گئتدی سرو موزون ، غم های من شد افزون
حیرانی قیلدی مجنون ، هجران آن نگارم

*

آتا - حاتم احمدی

آتا
ائولادین اومودو، ائولادین گوجو
درمان سیز دردلره، درماندی آتا
اللرینده قابار، گؤزلرینده نم
رحمتین مولکونه سلطان دیر آتا
آتا بیر نعمت دیر تاپیلماز تایی
دانیشاندا سسی اؤنم لی سس دیر
اگر قوجالیبسا، قیناما اونو
گوجو اولماسادا باخیشی بس دیر
هر ائوه اوخشاییر یاشلی بیر بابا
چوخ گؤزل اولار اگر سولماسا
باغبانی آتادیر، آغاجی ائولاد
آغاج سولمالی دیر، باغبان اولماسا
نه قدر یورولسا نه قدر سولسا
ائولادین اوزونه باخیب دینجلیر
هر آدی سسله سن ییخیلان زامان
هامی دان اول ده آتادیر گلیر
بیرگون بویویه جکسن اوشاقلیغیندان
آتانین دیلینده آواز اولوبسان
عؤمرونو سولدوروب سنین یولوندا
اؤزو پاییز اولوب سن یاز اولوبسان
*
شاعر: حاتم احمدی مشکین شهری
*

گمی چی - آکیف صمد

گمی چی
نه واخدیر کی ترک ائیله ییب
باهار منی، آی گمی چی
آیاز - شاختا دؤرد بیریانا
چاپار منی، آی گمی چی
*
قارشی ساحیل گوللو اولار
سؤیودلری تئللی اولار
بولاقلاری دیللی اولار
آپار منی آی گمی چی
*
قانان قاچیر من دلی دن
زَهَر ایچیم مرد الیندن
بو ساحل درد - غم الیندن
قوپار منی آی گمی چی
*
دانیشیرام بئکار – بئکار
… قاچماق می اولار؟
هاردا اولسام درد زهرمار
تاپار منی آی گمی چی
*
شاعر: آکیف صمد

چیخاق گئدک - آکیف صمد

چیخاق گئدک
کؤنول، بو دنیا ایشلری
بیزلیک دئییل چیخاق گئدک
سؤز قانان قحطه چیخیب
سؤزلوک دئییل چیخاق گئدک
*
آغاج ایچیندن یئییلیر
قایا دیبیندن یویولور
ایشلر آیتاردان اییلیر
اوزلوک دئییل چیخاق گئدک
*
شاها راضی لیق ائیله مک
یادا تازی لیق ائیله مک
قالیب قاضی لیق ائیله مک
دوزلوک دئییل چیخاق گئدک
*
قلمه، لوله دئدیلر
گولومه، گول له دئدیلر
سوروشدو دیل له، دئدیلر
سیزلیک دئییل چیخاق ئدک
*
شاعر: آکیف صمد

یاندی - عاشق حسین جوان

یاندی
خالیده جان آلان قارا قاشلارین
قلبیم ائله چالدی سانکی ایلاندی
قولاغیم ائشیتجک قوجا کلمه سین
جییریم اود توتدو، اوره ییم یاندی
*
سن جاوانسان قاداغا وئر دیلینه
بو کلمه یاراشماز سن تک گلینه
دوشه سن درد بیلن قوجا الینه
گؤره سن قوجالار نه مهریباندی
*
سنده واردی گوُزللیگین نیشانی
خزان سولدورماسین سن تک انسانی
منیم عزیز دوستوم، حسن کشانی
او مندن قوجادی یاشینی داندی
*
اون آلتینجی ایلده ساشلاریم آغدی
قوجالیق هامینین قلبینده داغدی
آزاد بیر آشیقام اوره ییم ساغدی
صوُحبتیمده، شؤهرتیمده جاواندی
*

قوشما - خسته قاسم

بیر نازنین سئودیم مکتب خانادا
حق کلامین دیل ازبردن اوخودو
الینه آلمیشدی عشقین کتابین
منیم درسیم بیل ازبردن اوخودو
*
من تانیرام اؤز یاریمی نفس دن
اول سبب دن کؤنول دوشمز هوس دن
طاووس کیمی صدا وئره رقفس دن
بلبل کیمی خوش دفتردن اوخودو
*
خسته قاسم کمک دیلر خودادان
ناز غمزه سی عاشق لری آلدادان
حیا ایله حجاب ایله مولادان
گاه یاواش دان گاه بتردن اوخودو
*
 

قوشما

ایران تورکوسو و آذربایجان ادبیاتیندا ان چوخ سئویلن شعر قورماسی قوشمادیر . اون بیر اؤلچولو اولان بو شعر نوعونون هر میصراعی ( 6 + 5 ) و یا ( 4+4+3 ) بؤلگولرینده قورولار . عمومیتله اوچ یا بئش بند اولار . هر بندده ایلک اوچ مصراع بیر قافیه ده و بوتون دؤردونجو مصراعلار ثابت قافیه ده اولار لار . یعنی قوشمالاردا قوشا بئیت فورماسیندا یازیلار . یعنی بیرینجی مصراع اوچونجو و ایکینجی مصراع ، دؤردونجو مصراع ایله هم قافیه اولار .
قوشما قوشما عاشیق ادبیاتی نین این یایغین شعر قورماسی دیر . بوتون عاشیقلار ، قوشما یازمیشلار . « شهریار » ین حیدرباباسی دا قوشما فورموندا یازیلمیشدیر .
منبع : دیوان ابوالقاسم نباتی
به کوشش : دکتر حسین محمد زاده صدیق
بیر قوشما سید ابوالقاسم نباتی دن
الله ! الله ! بو دلبر سیمبر
هانسی بخته ورین جانانه سی دیر ؟
داغیتدی باشیمدان عقل و هوشومو
بو هانسی دریانین دوردانه سی دیر ؟
..
هر کیم گؤرسه جمالینی آشکار
اختیاری گئدیب ، اولار بی قرار
گؤره سن می یارب ! هانسی دل فیگار
بو شمع رخسارین پروانه سی دیر ؟
..
اؤزو شیرین ، سؤزو شهد شکر ریز
عیشوه سی دلروبا ، غمزه سی خونریز
یاناغی برگ گول ، زولفو دیلاویز
دهانی مرواری خزانه سی دیر
..
خجیل ائتمیش اؤزو شمس خاوری
هیلال ائدیب قاشی بدر اانوری
نه یالقیز ائیله میش منی صرصری
چوخلار مجنون کیمی پروانه سی دیر
..
یولوم دوشسه خرابات خرابه
دئیه رم عرضیمی جام شرابه
نباتی یه نئیلر بو بیر قرابه
یئددی دریا اونون پیمانه سی دیر
.

آغلاییر - آیریلماز

آغلاییر
عجایب زماندی بیزیم زمانه
اینسانین حالینا حیوان آغلاییر
اینسان درد الیندن گلیب فغانه
تاپیلمیر دردینه درمان آغلاییر
*
باخیشلار اولوبدور قیش کیمی سویوخ
اینسانلار ائیلییر ثروته قوللوخ
بعضا بیر ایش گؤرور اشرف مخلوق
گلایه ائیلییب شیطان آغلاییر
*
زمانه ده ییشیب، زمانه دؤنور
اوغلانلار قیز کیمی باشلارین هؤرور
حکیم جلاد اولوب آدام اؤلدورور
قبیرده بیچاره لقمان آغلاییر
*
کیشی دول آختاریر آروادی اویناش
قضاوت ائیلییر اوغرویا اوباش
خیانت ائیلییر، قارداشا قارداش
غیرت ماتم توتوب، وجدان آغلاییر
*
سالیبلار زندانا، سؤز بیلن لری
شاللاقلار آلتیندا، سویولور دری
حقیقت تاپدانیب، اولندن بری
دوران گولومسویور، زامان آغلاییر
*
حاکم لر اونودوب ملتین غمین
یاغی لر آشکاراویریبلار کمین
هر کس تابیبدیر، ایشینین کمین
چاققال توتک چالیر، آسلان آغلاییر
*
آیریلماز دعاینان آچیلماز دویون
دویونلر پیتداشار، قالسا گون به گون
شاعر نظمه چکر باخیب گؤردویون
قلم سیزلاییر، یاران آغلاییر
*

بیه نمیر - آیریلماز

یارب نه دن اینسان گؤزل اینسانی بیه نمیر
میمون بزنیب داغداکی جئیرانی بیه نمیر 
عشقین آدینی چوخلاری میندارلیقا چکمیش
کامین آلیبان سئوگیلی جانانی بیه نمیر
بایقوش سسینه ذوقه گلیر چوخلاری آنجاق
بولبول کیمی گولشنده غزل خوانی بیه نمیر
عیلت نه اولوب مصنوعی گولزاری گزنلر
بیر گون دولانا گوللو گولوستانی بیه نمیر
باخ گؤر نئجه دوراندی گئدا اوغلو دیلنچی
شاهلار تاجینی قصر سلیمانی بیه نمیر
آیریلمازی آگاه ائله عیلت نه دی یا رب
تورکون بالاسی آذربایجانی بیه نمیر
*

بالجا مرضیم - رافیق اقدمی

شعر: رافیق اقدمی

آتانین بیردنه سی
آنانین گؤزگیله سی
سن ننه مین نوه سی
منیم بالاجا مرضیم
منیم بالاجا مرضیم
*
وئردیم سنه آدیمی
جانیمی حیاتیمی
سنله تاپدیم دادیمی
منیم بالاجا مرضیم
منیم بالاجا مرضیم
*
گئجه مین سن آیی سان
قلبیمین سسرایی سان
تانریمین گول پایی سان
منیم بالاجا مرضیم
منیم بالاجا مرضیم
*
داغیم، دوزوم، چمنیم
سمنیم، یاسمنیم
یئملیم سن، یئملیم
منیم بالاجا مرضیم
منیم بالاجا مرضیم
*
سنه حئیران اولارام
بؤیو قربان اولارام
تویونا دک قالارام
منیم بالاجا مرضیم
منیم بالاجا مرضیم
*
گوللو باهاریم منیم
باغیمدا باریم منیم
دولتیم واریم منیم
منیم بالاجا مرضیم
منیم بالاجا مرضیم
*
آرزومون سن آرزوسو
حیاتیمین روزوسو
سن ننه مین قوزوسو
منیم بالاجا مرضیم
منیم بالاجا مرضیم
*